Tijdens de Olympische Spelen wordt met veel belangstelling gekeken naar de prestaties van ‘onze’ jongens en meisjes. Jarenlang is door de sporters geoefend om het hoogst haalbare te bereiken en dat is een Olympische medaille. Soms is het een kwestie van éénhonderdste van een seconde. Goud, zilver en brons geven je aanzien,
Rodekool. Is een van de belangrijkste sluitkoolgewassen en wordt voornamelijk voor de verse markt geteeld. Het is een van de oudste koolsoorten. De teelt vindt vanouds plaats in Noord-Holland, omdat daar geen aantasting door knolvoet (een koolziekte) optreedt. Dit is ook terug te vinden in de rasnamen, zoals Langendijker Allervroegste, Langerdijker Herfst en Langendijker Bewaar. Hier ligt 60% van het areaal aan rodekool. Ook vindt er teelt plaats in Zuid-Holland, Limburg en Noord-Brabant, maar daar moet een ruime vruchtwisseling worden toegepast. Rodekool is in principe een 2-jarig gewas, waarbij in het eerste jaar de kool gevormd wordt en in het tweede jaar de plant gaat bloeien. Bij een koud voorjaar kan de plant bij de allervroegste teelt echter al gaan doorschieten en bloeien. Er worden de volgende teeltwijzen onderscheiden: vroege teelt met oogst vanaf half juni, herfstteelt met oogst in september tot half november en bewaarteelt met oogst eind oktober tot begin november. Tussen de rassen komen verschillen in kleur voor. Het oude Nederlandse ras Negerkop heeft de donkerste kleur. Deze rasnaam mag echter niet meer worden gebruikt, omdat die discriminerend zou zijn. Op verzoek van Groot-Brittannië (de Britse rasnaam was Niggerhead) werd daarom door de Europese Commissie besloten de naam te veranderen in Roodkop. De snelst groeiende rassen, de zogenaamde grage, hebben zachter blad, maar kunnen slecht worden bewaard. De bewaarrassen, de zogenaamde trage, hebben hard blad.
Uien. Dat mogen dan tranentrekkers zijn (een tip: versnipper ze onder de afzuigkap), gezond zijn ze wél. Niets houdt zo goed de neus open bij een verkoudheid als een versneden ajuin. En uien zijn wellicht ook goed voor de botten, denken Zwitserse onderzoekers. In het Journal of Agricultural and Food Chemistry beschrijven ze een stofje uit uien, dat de teloorgang tegengaat van in het laboratorium gekweekte botcellen. Overigens blijkt uit marktonderzoekcijfers van het Productschap Tuinbouw, dat de ui de meest verkochte groente is in Nederland. Hiermee heeft ui bloemkool van de eerste plaats verdreven. Gemiddeld koopt een Nederlands huishouden 3,35 kilo uien per jaar. Enkele feiten. De ui is vooral favoriet bij consumenten tussen de 20 en 40 jaar. De wereldproductie van uien omvat ruim 25.000 miljoen ton per jaar. Bijna de helft daarvan wordt in Azië geteeld, vooral in China en India. Eenvijfde deel wordt geproduceerd in Europa. Nederland heeft een hogere opbrengst per hectare dan welk ander land ter wereld ook. De opbrengsten in de IJsselmeerpolders zijn het hoogst. De Nederlander gebruikt per hoofd van de bevolking 4 à 5 kilo uien per jaar. De voedselindustrie gebruikt jaarlijks bijna 20.000 ton uien. Hiervan wordt 7.000 à 8.000 ton ingemaakt tot tafelzuur. Ook wordt een groot deel gedroogd en verwerkt in allerlei voedingsproducten, zoals soepen, sauzen en kant-en-klaar-maaltijden. De export van Nederlandse uien bedraagt tussen de 700.000 en 850.000 ton per jaar.
Pastinaken. Pinksternakel of witte wortel is een circa 20 cm lang wortelgewas met een zoete, anijsachtige smaak en een crèmeachtige kleur. Door de lengte van de wortel is de groente niet geschikt voor teelt op kleigronden. De pastinaak wordt doorgaans in de tweede helft van april gezaaid. Bij vroeger zaaien gaat de plant al in het eerste jaar bloeien. Pastinaak wordt pas in november geoogst. Later oogsten, in december of zelfs januari, is ook mogelijk, omdat de wortel in de grond niet doodvriest. De pastinaak kwam in de Middeleeuwen naar West-Europa, maar was al bekend bij de oude Grieken. Vóór de introductie van de aardappel was het een belangrijk volksvoedsel. Met name in Groot-Brittannië is de 'witte wortel' populair (gebleven), maar hij krijgt ook in ons land (weer) steeds meer aanhangers.
Bananen. Groeien in een tros van wel 50 kg aan een bananenplant. Alle bananen in zo'n tros zijn tegelijk rijp en ze zijn rijp niet lang houdbaar. Daarom worden ze vóór export naar andere landen onrijp geoogst en verpakt in dozen, waarin trossen zitten van ongeveer 18 kilo. Binnen 48 uur na het oogsten worden de bananen in gekoelde schepen geladen en vervoerd. Een bananenplant of bananenboom is in werkelijkheid een kruid. Een banaan is biologisch gezien dan ook een kruid. Volgens de tuinbouwkundige definitie wordt de banaan echter tot de groenten gerekend. Volgens de culinaire definitie is het echter een vrucht, omdat de banaan als nagerecht, dan wel los van een maaltijd wordt gegeten.
Aardappelen. Volgens natuurgenezers is de aardappel een perfecte eerste hulpverlener bij huis-, tuin- en keukenkwaaltjes. Dat schijnt vooral te komen, omdat de aardappel sterk ontzurend en ontstekingsremmend werkt. Heb je last van maagpijn of een maagzweer, drink dan een glaasje rauwe aardappelsap op de nuchtere maag. Dat werkt verzachtend. Van brandend maagzuur heb je geen last, als je vlak voor de maaltijd een glaasje rauwe aardappelsap drinkt. De aardappel werkt namelijk sterk ontzurend. Het dagelijks drinken van een glaasje aardappelsap schijnt ook bijzonder heilzaam te werken bij jicht (het sap vermengen met vers geperst groenten- of vruchtensap) chronische diarree, reuma, gewrichtontstekingen en suikerziekte. Leg bij een blauwe plek een mengsel van geraspte aardappel met wat melk erop. Wel regelmatig verversen. Al na enkele uren zou de verkleuring aanzienlijk minder zijn. Hetzelfde kun je doen bij een bloeduitstorting. Bij hoofdpijn plat op bed gaan liggen met enkele dikke plakjes rauwe aardappel op de slapen. Je hand of ander lichaamsdeel licht verbrand? Een mengsel van geraspte aardappel met wat olijfolie verzacht de pijn. Last van een hoge bloeddruk? Kook een handvol aardappelschillen in een pannetje water. Af laten koelen en zeven. Drink er dagelijks 2 kopjes van. Van een glimmende neus ben je snel verlost als je die dagelijks masseert met een schijfje rauwe aardappel. Deppen met aardappelsap helpt ook. Kringen onder de ogen worden beduidend minder door een mengsel van een geraspte aardappel, vermengd met enkele druppels citroensap en een theelepeltje zonnebloemolie. Doop daar 2 watjes in en leg die onder de ogen. Overigens, eet zoveel aardappelen als je wilt. Ze geven energie, zijn oergezond en rijk aan vitamines B en C. Ook bevat de aardappel nogal wat mineralen, zoals kalium, magnesium, fosfor, zwavel, kiezelzuur, eiwitten en koolhydraten. Bij het bakken gaan echter veel vitamines en mineralen verloren. Het beste kun je aardappelen in de schil koken (goed voor suikerpatiënten) of ongeschild in dunne plakjes snijden en bakken. Het verlies aan belangrijke voedingsstoffen wordt dan tot een minimum beperkt en bovendien zit vlak onder de schil het waardevolle kiezelzuur, dat zowel het haar als de nagels versterkt. Om te onthouden: laat je niks wijsmaken, dat je van aardappelen dik wordt. Eén gekookte aardappel bevat slechts 50 calorieën (gebakken 120). Aardappelen worden pas dikmakertjes als je er vette jus bij gebruikt.
Tomaten. Wist je, dat de tomaatplant giftig is? Alleen de rijpe vrucht is gezond en wordt gegeten. De gifstof van de tomaat heet tomatine. Die wordt door de plant geproduceerd als afweerstof tegen allerlei ziekteverwekkers en is ook giftig voor de mens. Bij het rijpen van de vrucht verdwijnt de gifstof hieruit. Daardoor wordt de vrucht eetbaar, maar tegelijkertijd ook gevoeliger voor schimmels en bacteriën. In Amerika wordt van (de nog) groene vruchten een chutney gemaakt, die bij het eten van te grote hoeveelheden vergiftigingsverschijnselen kan vertonen. De tomaat is culinair gezien een groente, maar botanisch een vrucht.
Ontdekkingsreizigers. De meeste eetbare gewassen komen uit het Middellandse Zeegebied, het Midden-Oosten, Azië en Amerika. De ontdekkingsreizigers hebben een grote rol gespeeld bij de verspreiding van groenten en fruit over de hele wereld. Zo bracht Marco Polo vanuit China geurige specerijen mee en Columbus en consorten ontdekten in Amerika aardappels, tomaten, paprika’s, meloenen en maïs.
Medicijn. In de Middeleeuwen zag men groenten veel meer als smaakmakers dan als voedsel. Bij feestmalen kwamen wel grote hoeveelheden vlees, wild en vis op het menu voor, maar groenten serveerde men slechts sporadisch. Men dacht zelfs, dat die de spijsvertering in de war zouden sturen. Groenten zijn heel lang met gemengde gevoelens ontvangen door de bevolking. Veel soorten werden door kwakzalvers voorgeschreven ter bestrijding van kwalen. En lange tijd moest men van ‘nieuwe’ groenten uit overzeese streken niets hebben.
Handwerk. Groenten en fruit oogsten is voor een groot deel nog steeds handwerk. Machines zouden de producten te veel kunnen beschadigen. Vroeger waren de warme zomermaanden dé maanden, waarin de oogst plaatsvond. De boerin verwerkte de oogst dan in weckpotten om de groenten voor het hele jaar te bewaren. Maar door de teelt in kassen is oogst gedurende het gehele jaar mogelijk geworden. Er zijn heel wat mogelijkheden bedacht om de tuinder werk uit handen te nemen. Er is bijvoorbeeld voor tomaten een machine, die ze op kleur en op maat sorteert. Ook is er een plukrobot in ontwikkeling. Maar voorlopig is het plukken van bijvoorbeeld tomaten, komkommers en paprika's tot op de dag van vandaag nog steeds handwerk. Zelfs het verpakken in dozen en kistjes gebeurt met de hand.
Milieubewuste teelt. In de vollegrondteelt is Milieubewuste Teelt (MBT) een begrip. Ook zijn er producten, die onder Milieukeur worden geteeld. Bij de teelt van deze producten zijn er extra strenge eisen voor het gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen. Bovendien zijn er vrij veel bedrijven, die volgens de richtlijnen van de ecologische of biologisch-dynamische teeltmethode werken. Op zulke bedrijven worden geen chemische middelen toegepast voor het beschermen en voeden van de gewassen.
Reageer!
Stuur door
Print